सम्यक समाधी

एकाग्रता एकाग्रतेसाठी आपण वापरत असलेल्या अष्टांगिक मार्गातील तिसरा पैलू म्हणजे योग्य एकाग्रता (होय, एकाग्रताच). एकाग्रता म्हणजे एखाद्या वस्तूवर वास्तविक मानसिक स्थान. एकदा आपण ज्यावर लक्ष केंद्रित करू इच्छितो त्यावर नियंत्रण मिळवले की, सजगता ती तिथेच ठेवते जेणेकरून आपण ती गमावत नाही. परंतु प्रथम त्या वस्तूवर नियंत्रण मिळवणे म्हणजे एकाग्रता. आपण एखाद्या गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी लक्ष देतो. पूर्वीच्या तुलनेत आजकाल जे अधिकाधिक घडत आहे ते म्हणजे आपले लक्ष विभाजित झाले आहे, त्यामुळे आपण कधीही कोणत्याही गोष्टीवर पूर्णपणे लक्ष केंद्रित करत नाही. जेव्हा तुम्ही टीव्हीवर बातम्या पाहता तेव्हा स्क्रीनच्या मध्यभागी एक व्यक्ती दिवसाच्या बातम्या सांगत असते, त्यानंतर खाली इतर बातम्यांची स्क्रोलिंग स्क्रिप्ट असते आणि नंतर कोपऱ्यात इतर गोष्टी असू शकतात. आपण त्यापैकी कोणत्याही गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करू शकत नाही किंवा पूर्णपणे लक्ष केंद्रित करू शकत नाही. जरी आपल्याला वाटत असेल की आपण मल्टीटास्किंग करू शकतो, तरीही कोणीही - जोपर्यंत तुम्ही बुद्ध नाही - तुम्ही ज्या गोष्टी करत आहात त्यावर १००% एकाग्रता ठेवू शकत नाही. कधीकधी जेव्हा आपण एखाद्यासोबत असतो आणि ते आपल्याशी बोलत असतात तेव्हा आपले मानसिक स्थान आपल्या सेल फोनवर असते. हे चुकीचे मानसिक स्थान आहे कारण ते आपल्याशी बोलत असतात आणि आपण लक्षही देत ​​नाही. जरी आपण एखाद्या गोष्टीवर मानसिक स्थान ठेवले असले तरी ते टिकवून ठेवणे खूप कठीण आहे. आपल्याला आता इतक्या लवकर बदलणाऱ्या गोष्टींची आणि एकामागून एक गोष्टीकडे पाहण्याची इतकी सवय झाली आहे की आपल्याला खूप सहज कंटाळा येतो. अशा प्रकारची एकाग्रता असणे - फक्त काही क्षण यावर, काही क्षण त्यावर - एक अडथळा आहे. ही चुकीची एकाग्रता आहे. योग्यरित्या लक्ष केंद्रित करण्यास सक्षम असणे म्हणजे कंटाळा न येता आणि आपल्याला रस नसल्यामुळे पुढे जाणे आवश्यक तितके वेळ लक्ष केंद्रित करण्यास सक्षम असणे. एक मुख्य अडथळा म्हणजे आपल्याला मनोरंजन हवे असते. हे चुकीच्या जागरूकतेकडे परत जाते, असा विचार करणे की तात्पुरते आनंद आपल्याला अधिक तहान निर्माण करण्याऐवजी समाधान देईल. सामाजिक शास्त्रज्ञांना असे आढळून आले आहे की आपण जे करू शकतो आणि पाहू शकतो त्याच्या जितक्या जास्त शक्यता असतील - आणि इंटरनेट या अमर्यादित शक्यता देते - तितकेच आपण प्रत्यक्षात कंटाळवाणे, तणावग्रस्त आणि तणावग्रस्त होतो. जेव्हा तुम्ही एखादी गोष्ट पाहत असता तेव्हा तुम्हाला असे वाटते की कदाचित काहीतरी अधिक मनोरंजक असेल आणि तुम्हाला ते चुकण्याची भीती वाटते. अशा प्रकारे, तुम्ही पुढे जात राहता आणि कोणत्याही गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करत नाही. जरी ते कठीण असले तरी, तुमचे जीवन सोपे करण्याचा प्रयत्न करणे खरोखर चांगली कल्पना आहे, म्हणून एकाच वेळी इतक्या गोष्टी घडत नाहीत. तुमची एकाग्रता विकसित होत असताना, तुम्ही ज्या गोष्टींना सामोरे जाऊ शकता त्याची व्याप्ती वाढवू शकाल. जर तुमची एकाग्रता चांगली असेल, तर तुम्ही यावर लक्ष केंद्रित करू शकता, आणि नंतर त्यावरही; पण एका वेळी फक्त एकाच वेळी, विचलित न होता. हे एका डॉक्टरसारखे आहे, ज्याला एका वेळी एकाच रुग्णाची काळजी घ्यावी लागते आणि त्यांच्यावर पूर्णपणे लक्ष केंद्रित करावे लागते, मागील किंवा पुढील रुग्णाचा विचार न करता. जरी डॉक्टर दिवसभरात अनेक रुग्णांना पाहू शकतो, तरी ते नेहमीच एका वेळी एकाच व्यक्तीवर पूर्णपणे लक्ष केंद्रित करतात. एकाग्रतेसाठी हे बरेच चांगले आहे. तथापि, ते खूप आव्हानात्मक आहे. माझ्या बाबतीत, मी वेबसाइट आणि वेगवेगळ्या भाषा इत्यादींसह खूप वेगवेगळी कामे हाताळतो. एकाच गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करणे खरोखर कठीण आहे. एकाच वेळी अनेक गोष्टी येत आहेत. जो कोणी गुंतागुंतीच्या व्यवसायात काम करतो त्याच्याकडे एकच गोष्ट असते. परंतु एकाग्रता टप्प्याटप्प्याने विकसित करता येते.